Tjielp tjielp – dieren in boeken

Dieren behoren van oudsher tot onze natuurlijke omgeving. Voor een deel zijn het vijanden, voor een deel helpers en voor een deel zijn het vrienden van de mens geworden. Al sinds de vroegste tijden heeft het gedrag van dieren onze interesse gewekt. Dieren hebben altijd een rol gespeeld in onze verhalen, al dan niet met al te menselijke eigenschappen zoals in de fabels van Aesopus. Maar er is meer.

Neem het middeleeuwse verhaal over de slimme Reynaert de vos of de bundel dierenverhalen van Esopet. En vergeet vooral niet de sprookjes waarin van oudsher dieren voorkomen. 
De wolf uit Roodkapje als vertegenwoordiger van alles wat onrein en onzedelijk is, tegen de puurheid van Roodkapje. In de versie van Perrault wordt Roodkapje trouwens gewoon opgevreten en is er niet de gelukkige ontsnapping zoals de gebroeders Grimm later opschreven. 
In 1865 schreef Lewis Carroll de Avonturen van Alice in Wonderland waarin het konijn en de Maartse Haas een prominente rol spelen. Jacobus van Looy schreef eind 19e eeuw over de dood van zijn kat. In de 20e eeuw schreef Richard Adams zijn Waterschapsheuvel over een konijnengemeenschap, later verfilmd met het nummer Bright eyes van Art Garfunkel, een lied dat niet meer uit je hoofd wil als je het hebt gehoord. 

De verhalen en boeken die in de loop der eeuwen over honden, katten, paarden en om het even welke dieren ook zijn verschenen, zijn niet te tellen.

Een bijzonder indrukwekkend verhaal met dieren die de rollen van mensen spelen is de biografische graphic novel Maus van Art Spiegelman. Hierin zijn de Nazi’s getekend als katten en de Joden als muizen. Spiegelman vertelt hierin het verhaal van zijn ouders die het concentratiekamp overleefden en elkaar terugvonden na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog.

Niet alleen verhalende boeken, ook informatieve werken over dieren hebben hun weg naar de lezers gevonden. De naakte aap over het gedrag van mensen en dieren van Desmond Morris is nog steeds populair, evenals de talloze boeken over het dierenleven in de tuin en de boeken van Martin Gaus over hondengedrag.

Het meest recente boek over de verhouding tussen mens en dier is het onlangs verschenen Medereizigers : Over de liefde tussen mensen en dieren van Rudy Kousbroek.